Blogjaaroverzicht 2025: 25 inzichten die ik graag blijf onthouden

 "Wie kritisch is stelt open vragen en toetst de antwoorden aan een inhoudelijk uitgangspunt; wie cynisch is stelt vragen waar geen goed antwoord op bestaat, omdat hij simpelweg de ondervraagde - of diens motieven - niet vertrouwt." (Pinguïn Fred leest Voor ieder wat waars van Rob Wijnberg)

“Sociale mediabedrijven zullen keuzes blijven maken tegen het publieke belang, tenzij de overheid resoluut ingrijpt. De overheid moet de sector dwingen tot certificering, governance en transparantie, met onder andere het mededingingsrecht als dwangmiddel” (Gelezen: De domheid regeert van Sander Schimmelpennick)

“Als iets collega’s doet reageren is dat om eerst zelf iets op te schrijven waar de beleidscollega het niet mee eens is. Zo laat je het not invented here syndrome natuurlijk goed voor je werken.” (Met FEZ op de zwarte trappen)

“Al eerder was tijdens de gedragsstudie naar de toepassing van het beleidskompas binnen IenW gebleken dat ook politieke kaders - waarbij doelen en middelen bijvoorbeeld al in een regeerakkoord vastgeklonken zijn - de enthousiaste toepassing van het beleidskompas in de weg kunnen zitten.” (De Leesjutter 8: Volhouden en doorgaan -escalatie in commitment in het openbaar bestuur – NSOB)

“Dode paarden ontstaan als de verwachtingen hoog zijn, maar de intentie om iets te doen laag. Er is weinig geld of menskracht, of mensen geloven diep van binnen niet in de ambitie (en spreken dat niet uit)”. (Pinguin Fred leest Stop - stopstrategie voor organisaties)

“Maar goed als je weet dat 40-70% van de CO2 uitstoot in individueel gedrag zit en CO2-reductie is op te bouwen uit tientallen zo niet honderden duurzame doelgedragingen, liefst ondersteund door beleid dat die doelgedragingen makkelijk en aantrekkelijk maakt. Nou dan ga je als van zelf op zoek naar behapbare short cuts.” (In company training: mindset)

“Ik kan er namelijk maar niet over uit dat we totaal gelaten, onverschillig en  zonder aantasting van onze beroepseer er al decennia vrede mee lijken te hebben dat de autobezetting in de ochtendspits (momenteel 1,03-1.05) zo beschamend laag is.”( Symposium Mobiliteitsarmoede II: Van volle wegen naar volle auto's)

“De EU cie lijkt erg gecharmeerd van open access en aanbesteding in concurrentie. Dat het niet lukte om een econoom te vinden die deze overtuiging met volle overgave wil steunen als beste oplossing voor het Nederlandse hoofdrailnet, geeft te denken.” (Economiekamer Marktordening Spoor)

“De als mantra herhaalde eis dat de overheid 'naar de burger moet luisteren' betekent eigenlijk dat de overheid moet gehoorzamen.”( Gelezen: De vierde macht. Reflecties op een goede overheid)

“De Social Practice Theory (SPT) waarschuwt voor kleine aanpassingen binnen de status quo waardoor kansen voor grote veranderingen op grote schaal over het hoofd worden gezien. Dus in plaats van te kijken naar minder of korter douchen stelt de SPT dat je moet kijken naar een nieuwe social practice van jezelf wassen.” (BIT bühne: Minder vaak douchen of toch maar splashen?)

“Het gaat bij leverage points dan bijvoorbeeld ook om het belang van een reclameverbod op vliegreizen; reclame vergroot de reislust (bij mij wel in ieder geval) en draagt bij aan de overtuiging dat recht op verre vliegreizen onderdeel uitmaken van de kwaliteit van leven.” (Getraind door onze Engelse collega's van BIT UK)

 “Het zijn de schotten in de caviabak daar neer gezet en soms verschoven door politiek en bedrijfsleven die de route bepalen. Een route die veelal leidt naar de ongezondste of minst duurzame keuze. Dit terwijl de illusie bestaat van individuele maakbaarheid: dat iedereen zijn eigen caviarace loopt in een lege bak waarin je eigenhandig en met slim denkwerk je persoonlijke schotten positioneert. (Gelezen: "Eigen planeet eerst" van Roxane van Iperen)

“Zo is de afstand tussen kraan en afvoerputje zo kort dat de tijd tussen dat drinkwater van essentiële levensbehoefte in afvalwater transformeert 0,1 seconde bedraagt. Laat dat eens op je inwerken. “ (ASA masterclass: De kracht van verbeelding)

“Het rijksbeleid in zake AI is vooralsnog te karakteriseren als ‘meestribbelen’. Maar een snelle rondgang leert, dat vooral jonge ambtenaren zich daar weinig aan gelegen laten. Dan maar beter leren hoe je slim, veilig en verantwoord met AI omgaat.” (AI-training voor beleid en gedrag)

“Mensen bij de Provincie en rijksoverheid overschatten de mate waarin gemeenteambtenaren contacten met burgers hebben. De contacten die er zijn, zijn veelal alleen met klagende burgers.” (BIT directeurenoverleg: De beleidsmedewerker als bottle neck)

“Wetenschappers kunnen nogal eens een negatieve attitude jegens beleidmakers hebben. Althans beleidsmakers percipiëren een vorm van arrogantie en cynisme bij wetenschappers. Ik laat het even aan mijn lezers of en bij wie dit herkend wordt.” (Gelezen: Modelling for policy is more than policy modelling door Alexander Melchior)

“De wegblokkades van Extinction Rebellion moeten het tegenwoordig bijna zonder deelnemers stellen en slagen er maar niet goed in ‘ons tot de emotionele arbeid aan te zetten om zelf vast te stellen hoe donker de toekomst is’ of ‘ons echt te confronteren met een toekomst die we willen negeren’”. (Gezien (twee keer): documentaire The System)

“Ondertussen is er ook een initiatief van mensen die met name voorheen actief in de luchtvaart waren; Call aviation to action. Met hun insiders-kijk op de hanteerde business modellen zien zij het helemaal uit de hand escaleren met de luchtvaart. Als we niets doen kan de bijdrage van de luchtvaart aan de opwarming van de aarde in 2050 tot 22 procent toenemen.” (Vliegbelastingologie en de Wet van Tinbergen)

“Als je werkeenheid groter dan 9 mensen is, moet je niet eens proberen dit een team te noemen. Gytha gaat uit van 5-9 mensen als teamgrootte” (Pinguin Fred leest Waarom zegt niemand er wat van?!)

“Daarbij moet vooral ook de handhaving  op het voldoen aan Europese normen van geïmporteerde producten een stuk beter dan nu. Dat is - zo zegt Paul - geen kwestie van uitvoerbaarheid, maar van het beschikbaar stellen van capaciteit.” (Gelezen: Paul Schenderling’s Continent van de kwaliteit)

“Nog steeds vindt 1/3 van de NL dat zwarte piet zwart moet zijn. Een klein etnografisch onderzoek in mijn omgeving doet vermoeden dat er reactantie zit op het gevoel als iemand met een kwaadaardige ‘hostile bias’ gezien te worden, terwijl deze mensen bij de veel minder verwijdbare apathische bias thuis lijken te horen. Een deel van de zwarte piet minnende NL’ders lijkt vervolgens zo opgefokt te raken van morele verontwaardiging dat ze alsnog aansluiting vinden bij de hostile bias.” (Graag wat begrip voor de discriminerende mens in ons)

“ We laten zien dat met optimale tolheffingen alle forenzen beter af zijn in een wereld met spitsheffingen dan in de wereld zonder, zelfs als alle inkomsten uit tolheffingen verloren gaan (geen terugschuif).....De combinatie met carpoolen vergroot de doorvoer van de weg (gemeten per forens, niet per auto), waardoor het beschikbare aanbod effectief wordt vergroot en de vraagzijde dus beter af is".   (Goed idee! Carpoolen slim combineren met spitsheffing)

“Eigen belang, geloof in effectiviteit en gepercipieerde eerlijkheid zijn belangrijke verklarende factoren voor steun voor klimaatbeleid. Zorgen over het klimaat is geen verklarende factor om de doodeenvoudige reden dat die in alle 18 landen gewoon al heel groot (en gelijkmatig groot) is onder de respondenten. “ (Tinbergen-lezing door (gedrags)econome Stefanie Stantcheva)

“Overheden kunnen het niet laten bij een moreel appel op ons gedrag - dat werkt niet, of zelfs averechts. Het systeem waarin wij ons gedrag vertonen moet veranderen.”  (Diederik Samsom gaat vol voor gedrag)

“Wat haar betreft gaat het erom de keuzeomgeving passend te maken bij de ruimschoots aanwezige wil om gedrag te veranderen en dat raakt dan weer sterk aan betaalbaar, beschikbaar en beter. De derde gast Jeroen Smit sluit daar bij aan met zijn oproep de koopprikkels van fossiele reclame uit de publieke ruimte te verwijderen. Hij verklaart ten slotte de grote steun van het klimaatberaad voor de aanbeveling tegen voedselverspilling met onze bijna universele afkeer van verspilling. “ (Klimaattalkshow over Monitor Duurzaam Leven en advies Burgerberaad)