9 jaar op de Rijnstraat

Van de week kwam ik er bij toeval achter dat we al weer negen jaar op de Rijnstraat zitten. Tot mijn schande realiseerde ik mij ook dat ik al veel te lang niet meer over het kantoorgebouw geklaagd heb. Excuus! Dat maak ik graag even goed. Gelukkig kon ik van de week mij weer even klaagladen met een dagje in onze kantoortuin. Toffe collega's, supergezellig, maar van enige productiviteit anders dan wat routinematig emailtjes wegtikken kan toch echt geen sprake zijn in een kantoortuin. Vanuit de gedachte 'show don't tell' zou ik nu kunnen volstaan met een link naar het onvolprezen boekwerk van Prof Theo Compernolle (gratis boek link) waarin hij de kantoortuinmythe afbrandt, maar goed ik kan het niet laten toch wat zaken uit zijn boek te benoemen. Productief kenniswerk in een kantooromgeving is alleen mogelijk als er sprake is van acoustic privacy. Geluidsoverlast staat nummer één op negatieve impact op productiviteit, voldoening, motivatie en emotionele uitputting. Hij maakt het in de oplossingssfeer praktisch door onderscheid te maken in 'ik', 'wij' en 'zij' - oplossingen.  Op het 'ik'-niveau: Gaat het om: (1) thuis werken (Check! maar wel met mate); (2) koptelefoons en oordoppen (Check! Hoe groter hoe beter. Deze stralen namelijk ook uit: "Ik wil niet gestoord worden"; .Op het wij-niveau gaat het er vooral om op werkafspraken maken over het gebruik van ruimtes. Je moet ruimtes voor focus en ruimtes voor contact strikt van elkaar scheiden: (1) stiltezones afspreken waar niet gebeld of anderszins gesproken mag worden; (2) praatzone's benutten aanleren je gesprekspartners consequent mee naar de bruine zitjes te nemen. Bij het 'zij' gaat het om het installeren van geluidswerende constructies als belcellen en muurtjes.  Natuurlijk zijn mensen verschillend en de meer introverte-werker zal eerder verstoord zijn dan de meer extraverte medewerker. Compernolle roept zijn lezers op de eerste categorie niet als zeurende zwakkelingen af te schilderen, maar als Early Warning Signals. Voor de jonge generatie reuringzoekers heeft Compernolle nog wel een weetje: "Je kunt denken dat een geanimeerde open office setting jouw intellectuele productiviteit en creativiteit niet hindert, onderzoek toont aan dat je daarin niet gelijk hebt." 

  

Weten, willen en ….kunnen

Wim Derksen is er in zijn boeken en zijn masterclasses (zie link) heel duidelijk in; de wetenschap (en de ambtenaar) gaan over het 'weten', de politicus over het 'willen'. Hans Brug voormalig DG RIVM neemt - in zijn essay uit de eerder besproken bundel (zie link) - die scheiding in 'weten' en 'willen' zonder morren over en voegt daar nog een derde aan toe, namelijk 'kunnen'.

Daar moest ik aan denken bij de uitspraak van journalist Bob Scholte over PFAS ‘De focus ligt nu erg op versoepeling en symboliek. Terwijl de kernvraag is: hoe krijg je politieke controle over het kapitaal dat deze ellende veroorzaakt?”(zie link naar interview).  En die uitspraak deed me dan weer denken aan het lezen van het opiniestuk over fast fashion (zie link) Volgens de auteur ziet EZK Minister Stientje van Veldhoven geen heil in het actief weren van fast fashion - een vorm van niet 'willen', ik denk dan (is gissen hoor) het zou net zo goed aan vertrouwen in (wettelijk) 'kunnen' kunnen liggen dan aan niet 'willen'. In dat geval zou Bob dus helemaal gelijk hebben.  

Terug naar Hans Brug - 'kunnen' gaat bij hem niet alleen over politiek en beleid maar ook om de doelgroep van beleid. Hij refereert daarbij aan de strijd aan gaan met de voedselomgeving als je af wilt vallen. Hij adviseert dan ook meer gebruik te maken van maatschappij en gedragswetenschappen bij de beleidsvorming. Zo te lezen delen Hans en ik meer dan de liefde voor de podcasts van Steve Mirsky (zie link) 

Pinguïn Fred las De Psychologie van het onderhandelen

Auteur George van Houtem lijkt het zelf alvast goed begrepen te hebben; zijn kleine boekje - grote letters, 152 pagina's - kost maar liefst €25 (ook voor de e-boek-variant, alleen het luisterboek is voor €7 te scoren). Toen het boek eenmaal was uitgekozen door Pinguïn Fred was op slag mijn onderhandelingspositie verdwenen; ik moest het wel kopen. Niet helemaal een straf want het is best een aardig boekje en ik bedenk me zo dat ik het inmiddels al wel heb terugverdiend met slimmere biedingen op Marktplaats. De opdeling in hoofdstukken die de verschillende fasen van het onderhandelen beogen te volgen, geeft wat structuur, al blijft het geheel wat hap/snap aandoen. Ik denk dan ook te zien dat de hoofdstukindeling achteraf door de redacteuren is bedacht. Terug naar Marktplaats; het boekje besteed denk ik terecht veel aandacht aan het ankereffect - waarbij je als onderhandelaar het referentiepunt bepaalt waarlangs de ander jouw voorstel vergelijkt. Van Houtem stelt dat dit met name zo werkt in situaties waarin kennis, informatie of ervaring ontbreekt. Hij claimt (overigens zonder referentie) dat in ongeveer twee derde van de gevallen degene die als eerste het anker zet  -middels een eerste voorstel - een goed onderhandelingsresultaat bereikt. Wat ik zelf ook goed in de oren knoop is dat je openingsbod al niet iets van een compromis bevat; dat was er bij mij ongemerkt wat ingeslopen moest ik tijdens het lezen erkennen. Maar goed het meest senang voel je je toch als je wél over kennis, informatie of ervaring kan beschikken; bijvoorbeeld als op Marktplaats veel exemplaren van hetzelfde artikel worden aangeboden en je je op de laagste prijzen kan richten. Drie bollen voor George. 

Algemene beschouwing over wetenschap en overheidsbeleid

In het eerste essay in de essaybundel Wetenschap en overheidsbeleid (zie link! Geef je op!) gaat Huub Dijsselbloem er gelijk flink tegen aan. Zo worden kennisinstituten gemaand te waken voor inkapseling 'Kennisinstellingen en adviesorganen kunnen consolideren en zodanig deel van het beleidssysteem worden dat ze hun verfrissende rol verliezen en geen adequate balans meer vinden tussen kennis en macht ...een....echokamer waarin experts en instituten die bedoeld waren op kennis van buiten in te brengen, een binnenwand worden die deel wordt van het heen-en-weer kaatsen van geluid'. Poeh, nu ja daar moest ik even aan denken bij het lezen van het opiniestuk (zie link) van Juul Tammenga over de in haar ogen bureaucratische adviezen van de Onderwijsraad waarin uitvoerbaarheid, kosten en risico's volgens Juul niet geadresseerd worden, zoals het idee van een drie jarige brugklas waar scholen en leerkrachten maar uitvoering aan moeten zien te geven. Ik kan het niet volledige beoordelen maar haar argumenten komen goed binnen bij mij. Ook Huub lijkt het bij voorbaat met haar eens te zijn 'een advies kun je niet over de schutting gooien, maar verlangt verantwoordelijkheid en tijd en studie van de gevolgen in de eerste, tweede en volgende rondes'.   

  

Uit de serie "Nooit van gehoord": de wetenschapstoets

Eén van de essays uit de bundel wetenschap en overheidsbeleid (zie link, én ja, je kunt je nog opgeven voor het event op 10 september!) gaat over de wetenschapstoets. En zoals de titel van deze blog doet vermoeden, ik had nog nooit van die toets gehoord. In een moedige poging om het overheidsbeleid meer evidence-based te maken, kunnen wetsvoorstellen op verzoek van een Kamercommissie worden blootgesteld aan een wetenschapstoets waarbij wetenschappers in vier weken tijd een analyse maken van vier pagina's lang om oa de doelmatigheid, doeltreffendheid van de ingezette beleidsinstrumenten te toetsen. Goed beschouwd wordt de toets daar mee een onafhankelijke audit van het beleidskompasformulier. Dat lijkt mij een heel goed idee. Hoewel uit een recente ASA-analyse blijkt dat we het echt al beter doen met het beleidskompasformulier, is er van een diepe vergelijking van beleidsopties en een  deep dive  op doeltreffendheid en doelmatigheid vaak nog geen sprake. De wetenschapstoets wordt overigens nog niet echt vaak toegepast, al heb ik geen volledig overzicht omdat de website waar de wetenschapstoetsen op staan gepubliceerd (parlementenwetenschap.nl) zowel door mijn laptop als mijn Ipad als onveilig wordt beschouwd. Vervelender is de waarneming van de auteurs (Sneller en Duisenberg) dat Kamerleden in hun controlerende werk nog niet zoveel doen met de uitkomsten van de wel uitgevoerde wetenschapstoetsen. Zij stellen dan ook dat het weliswaar een verstandig idee is de ambtelijke en analytische ondersteuning van de Kamer te verhogen, maar 'dat als de Kamerleden niet zelf hun structuur en cultuur aanpakken om de informatie aan te pakken en te vertalen in hun werk,  geen enkele aanvullende analyse iets zal bijdragen aan fact-based politiek en meer evidence-based beleid.' Daar staat wel wat te doen; op verzoek van de Kamer heeft een aantal wetenschappers essays geschreven over de zin of onzin van een fossiel reclameverbod. Het ronde tafelgesprek waarin de wetenschappers hun essays zouden toelichten is geannuleerd wegens onvoldoende aanmeldingen (zie link). Nu heb ik veel begrip voor het meer dan veeleisende werk van een Kamerlid, maar dit is op z'n minst jammer en zou je het zelfs onbeschoft kunnen noemen. 

Opkomstpercentage 127% bij Beschuit met BIT-ontbijt

Een goed getimede computerstoring maakte dat een aantal collega's die woensdagochtend duimen draaiend achter hun bureau zat, (toch maar :-) naar het geweldig gezellige Beschuit met BIT-ontbijt kwam. Waar we normaal gesproken rekening houden met een no show percentage van 33%, kwamen nu in eens meer mensen op draven dan zich hadden opgegeven. En die waren allemaal natuurlijk hartstikke welkom. Het werd zelfs nog wat drukker en gezelliger dan op de foto die tijdens de inloop genomen is. Naast aandacht voor beschuit met aardbei hebben we als BIT onze collega's bijgepraat over de interactief doorklikbare BIT-portfolio (bij mij op te vragen), hebben we het gehad over het werk aan de BIT verankerstrategie en hebben we stil gestaan bij de mooie samenwerking met de Deense Technische Universiteit over rebound effecten (zie link). 

 

Schrijf je in en DOE MEE! aan het live event Pinguin Fred - 10 sept 16.00 uur, Utrecht

Het is je vast niet ontgaan; De Parlementaire Enquêtecommissie Corona is druk bezig met de verhoren en focust daar o.a. specifiek op de thema’s ‘rol van adviseurs’ en ‘afweging, dilemma’s en proportionaliteit’. In verhoorweek vier ging het daarbij over de sluiting van het onderwijs. In de zeer leesbare essaybundel ‘Wetenschap en overheidsbeleid – een spanningsvolle relatie’ (zie link naar gratis download) gaat één van de essays juist hier over; de rol van wetenschap bij de sluiting van het onderwijs tijdens corona. Katy Hofstede van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI)) stelt in haar essay dat de adviezen van het NJI om de scholen juist open te houden niet voldoende overtuigend werden bevonden. Dat betekent in haar ogen dat in het vervolg ‘een kennisinstituut niet alleen kennis moet aandragen, maar ook expliciet moet maken welke overtuigingen of paradigma’s in het publieke debat aanwezig zijn, en hoe die zich verhouden tot de beschikbare wetenschappelijke kennis.’Naast het essay van Katy Hofstede bevat de bundel nog zeventien andere essays over oa samenwerking tussen wetenschap en beleid in de praktijk, en instrumenten voor een betere samenwerking. Heb je je ook voorgenomen deze zomer weer eens wat onder de parasol te lezen? Doe dan mee deze keer met de IenW boekenclub Pinguïn Fred en schijf je dan nu in als essaypitcher van één van de achttien essays uit de bundel Wetenschap en overheidsbeleid. Dat kan via het Live event van Pinguïn Fred (zie link) , op 10 september van 15.30 -17.00 uur in het Rijksvergadercentrum nabij Utrecht CS. Presenteer in twee slides en een strak getimede tijdslimiet de highlights van ‘jouw’ essay en wat we daar als RWS, KNMI, KiM, ILT, beleid enz. vooral (niet) mee moeten doen.