Gelezen: Advies Wetenschappelijke Klimaatraad - Aan de slag met gedrag!

Voor dit advies ben ik geïnterviewd dus je zou zeggen: "Daar kan weinig mee mis gaan" :-)...en dat is ook zo: "Een prima advies". Maar goed je kan je natuurlijk ook afvragen wat nog een gedragsadvies nog toe kan voegen aan wat er al is op dit gebied. Laatst schreef ik nog over een EU-rapport (zie link) en ook het WRR-advies van Will Tiemeijer is ook pas uit. Maar goed met een nieuw kabinet dat aan het inlezen is, is de timing natuurlijk wel uitmuntend te noemen. En dat niet alleen want als je naar de zes aanbevelingen (zie figuur) kijkt dan is er op z'n minst sprake van wat nieuwe en behartigenswaardige accenten. Zo is er goede aandacht voor niet alleen de wortel  (aanbeveling 1) maar ook voor stokmaatregelen om gedrag dat tot toename van klimaatrisico's leidt te ontmoedigen (aanbeveling 2). Ook de aandacht voor het wegnemen van contraproductieve prikkels - lees fossiele subsidies en reclame - is dringend nodig (aanbeveling 3) en daar moeten gevestigde belangen toe worden ingeperkt (aanbeveling 4). Voor klimaatrechtvaardigheid moet je denken aan progressieve belastingen (aanbeveling 5, zie ook de frequent flyer levy (link). Nu is natuurlijk de vraag of de politiek bereid is deze aanbevelingen over te nemen. Een eerste stap daarbij is om de nieuwe bewindspersonen kennis te laten maken met het begrip pluralistische onwetendheid; het verschijnsel dat we de mate waarin andere zich zorgen maken over het klimaat en klimaatbeleid steunen structureel onderschatten. Robert Dur schreef hier ook al mooi over (zie link). Voor BIT is het mooi om te zien dan ons draagvlakonderzoek gebruikt is voor de analyse over pluralistische onwetendheid en dat het BIT dossier 'vergroenen van tuinen' als voorbeeld is uitgewerkt en dat daarbij gebruik gemaakt is van het door BIT (Eline & Ernst!!!) ontwikkelde Plan van Aanpak waterbewust gedrag.     

  

Pinguïn Fred leest Erewoord van Erik Pool

Allereerst geldt natuurlijk dat Erik Pool een ontzettende held is voor wie je alleen maar waardering kan hebben. Hij heeft eerst de Directie Participatie een ontzettende boost gegeven om vervolgens de door hem bedachte programmadirectie Dialoog & Ethiek op te bouwen. En passant maakte hij het mogelijk dat tientallen mensen op zijn geleid tot dialoogbegeleider. Na deze welgemeende waardering eerst heel lang niets en dan toch de bescheiden vaststelling dat zijn boeken goedbeschouwd onleesbaar zijn. En ik heb het geprobeerd. Ook Erewoord - zakboek ethiek voor ambtenaren - ruim 250 pagina's fijn druk op een formaat dat echt niet in mijn broekzak past, betekende voor mij weer een ontzettende leesworsteling. De AI-zoeker van Ecosia omschrijft een zakboek als een compact, draagbaar boekje dat bedoeld is om makkelijk mee te nemen en snel te raadplegen...zodat je snel antwoorden of hulp kunt vinden zonder uitgebreide literatuur te hoeven doorzoeken. En ook Erik lijkt dat - zij het met enige twijfel na te streven: 'hopelijk ook een praktische richtingwijzer zowel voor individueel goed ambtelijk handelen als voor de ontwikkeling van het institutioneel lerend vermogen van de ambtelijke dienst'. Nu, daar is helaas echt geen sprake van. Terwijl na zijn eerdere dikker dan dik boeken een zakboek heel welkom zou zijn geweest. Je gunt Erik en zijn gedachtengoed een empathische maar desalniettemin onverbiddelijke redacteur met een dikke rode stift. Er kan echt heel veel uit, maar soms moet er ook wat bij. In hoofdstuk 3 waar het even praktisch dreigt te worden, verwijst hij voor concrete draaiboeken en handleidingen naar zijn eerdere stoeptegels zonder die concrete zaken over te nemen. Tja dat is dan weer een gemiste kans voor een zakboek. Vanuit sympathie voor Erik en voor de goede zaak, rond ik hem naar boven af: twee bollen.  

Gelezen: Unlocking the full potential of behavioural insights for policy

Dit EU-rapport (zie link) blinkt niet per se uit in nieuwe inzichten, maar wel in het helder formuleren van hoe gedragsinzichten ten volle te benutten voor beleidsvorming. Het begint nog vrij basal met formuleringen als:

‘this report argues that policies are more effective when informed by extensive knowledge of human behaviour and that early BI (behavioural insights) integration can improve policy outcomes’. 

En met formuleringen om misverstanden weg te nemen:

‘When  BI  identifies  behavioural  barriers  or issues, this does not mean  that  the solution must be behavioural. BI can result in the recommendation of traditional policy instruments like regulations, incentives or information provision.’

Maar gaande weg gaat het wat meer over wat nu vaak nog ontbreekt aan de inzet van gedragsinzichten: 

‘First, BI is often seen as focusing too much on adapting individuals to the system, rather than addressing systemic issues themselves.  Second, BI is criticised for relying only on ‘soft’ interventions that have a limited and short-lived impact. Third, perhaps as a result of these perceived limitations, BI is often introduced to ‘fix’ existing policies instead of being used to guide the selection and design of policy options from the outset.’ 

Om te eindigen met hoe we gedragsinzichten in de volle breedte beter kunnen gaan toepassen van individu  tot systeem (zie figuur). Kijk en dat levert een uitermate inspirerend eindbeeld op.

Gelezen: Abundance - How we build a better future

In dit momenteel in de USA populaire boek, nemen auteurs Ezra Klein en Derek Thompson de Amerikaanse politiek nog eens goed onder de loep. Zij affichering zich met de Democraten, maar  kiezen ervoor - misschien juist daarom wel - de Democraten kritisch te beschouwen. De auteurs voelen zich wat ingeklemd tussen progressieven die bang zijn voor groei en conservatieven die allergisch zijn voor een interveniërende overheid, die probeert innovatie en groei aan te jagen. Terwijl Mazzucato de onmisbare rol van de overheid in deze toch overtuigend heeft aangetoond (zie link). Met degrowth hebben ze niets (zie ook link). Ze zien dit meer als een anti-materialistische beweging dan als een manier om het klimaat te redden. Zij erkennen dat vlees eten een megaprobleem is (ook in de USA is de helft van alle grond landbouwgrond en driekwart daarvan is voor vee en veevoerproductie bestemd) maar zij zien niet voor zich dat de politiek dit aan gaat pakken. Opoffering en schaarste zien zij als verliezende strategieën, want voor een politiek verhaal heb je narratief van het goede leven nodig. Dat sociaal-politieke argument onderbouwen ze, maar hoe we dan met de (planetaire) grenzen van de fysica om moeten gaan blijft wat onbesproken. Hoe dan ook, zij zien maar één weg vooruit: volop inzetten op overvloedige duurzame energie tegen een lage prijs, door slimme uitvindingen, maar vooral door daadwerkelijke toepassing en opschaling van die uitvindingen. De auteurs introduceren de zogenoemde Eureka-mythe; het blindelings vertrouwen dat de markt altijd zonder hulp van de overheid nieuwe technologie succesvol op kan schalen. In de weg zittende wetgeving vooral in progressieve staten in de USA houdt de daadwerkelijke toepassing van technologie in de fysieke ruimte tegen. Democraten hebben - aldus de auteurs - teveel de neiging om goed bedoelde doelen te stapelen zodat - fataal integraal - er niets meer van de grond komt. Daarom lukt het ook niet om in Californië 500 mijl hogesnelheidslijn aan te leggen in de tijd dat China 23000 mijl aanlegt. Inmiddels zijn ze daar in Californië al meer dan 10 jaar bezig met een MER die maar niet afkomt. Dat Amerika hier niet uniek in is blijkt uit een aangehaalde OECD studie waaruit blijkt tussen 1996 en 2019 in 55% van 29 bestuurde landen de productiviteit in de constructiesector is gedaald. Tijd voor een crisiswetmodel geven ze aan,  waar bij dan bepaalde type projecten op een fast track gezet worden. Het regeerakkoord lezende ga je bijna denken dat de Nederlandse politiek het boek ook al gelezen heeft (crisiswet netcongestie). Misschien hebben ze het hoofdstuk over het combineren van push (subsidies) en pull (advance market commitments) maatregelen om uitvinding en opschaling van een eigen AI-sector aan te jagen, ook wel gelezen. Er is daarentegen door de schrijvers van het regeerakkoord één verwijzing naar een studie wat over het hoofd gezien: "Uit onderzoek is gebleken dat het het toevoegen van één ambtenaar per duizend inwoners bij state departments of transportation  de kosten van de aanleg van een km snelweg met 26% doet dalen". 

        

BIT verdubbelt slagkracht door inzet van maar liefst zeven stagiairs

Maandag zijn zes van zeven nieuwe stagiairs bij BIT begonnen (de zevende begint in maart). Dat is gelijk weer een gezellige boel met studenten van opleidingen uit Nijmegen, Wageningen, Utrecht en Delft. Zij richten zich de komende maanden op onderwerpen als carpoolstimulering, voorbereid zijn op wateroverlast, omgaan met hittestress, drinkwaterbesparing in het MKB,  fietsstimulering en sociale veiligheid in het OV. Kom vooral op woensdagen langs om zeker te weten dat je ze kunt ontmoeten. 

 

Kennissessie Brede Welvaart binnen planetaire grenzen

Mede geïnitieerd door de voortreffelijk intradepartementaal samenwerkende Henny de Jong (DGMo) en Martina Roza (DGMI) heeft de Argumentenfabriek een jaar lang een denktank begeleid rondom het onderwerp uit de titel. Het eindrapport (zie link (achter privacy-opgeef-muur maar ook bij mij op te vragen)) ziet er prachtig uit met met van die hypertransparante en aantrekkelijke mindmapplaatjes eigen aan de  Argumentenfabriek. Tot mijn binnenpret kreeg ik zelfs het draaiboek van deze kennissessie in de vorm van een mindmap. Zo’n denktank met bijbehorend rapport is zeker een mooie manier om ons denken rond een taai onderwerp als dit op te rekken. Daar slagen ze voor het grootste gedeelte ook goed in. Mijn denken werd even wat teveel opgerekt bij een eerlijkheidsdefinitie  gebaseerd op (historische) verantwoordelijkheid waarbij een Nederlander van de huidige ruim 7 ton CO2 uitstoot per jaar naar een negatieve uitstoot van 6,6 ton CO2 zou moeten afdalen. Maar goed heel krachtig vond ik dan weer de aandacht voor uitbreiding van het huidige vaak gebezigde arsenaal aan beleidsinstrumenten met verbieden en deprivatiseren. Dat kan een stuk minder communistisch ideologisch zijn dan het wellicht op het eerste gehoor klinkt. Denk bijvoorbeeld aan het verbieden van fossiele reclame of het verbieden van de import van producten van buiten de EU die niet voldoen aan onze strenge duurzaamheidseisen (dat vindt Diederik ook, zie link). En onder deprivatiseren valt in het rapport ook het deelnemingenbeleid (ASA-masterclass afgelopen dinsdag!). We hebben met het huidige deelnemingenbeleid al een vinger in de pap bij bijvoorbeeld Schiphol en de haven van Rotterdam. Die vinger hangt er thans overigens wat lam bij, maar na enige sur place rek- en strekoefeningen kunnen we die vinger ook de goede kant op laten wijzen. Toch? In ieder geval een goed bezochte kennissessie op de zwarte trappen. Met helder presenterende auteurs Talitha Koek en Josefien Meerevoort in aanwezigheid van een tevreden SG die te kennen gaf ook echt wat te hebben met brede welvaart en planetaire grenzen. Het lijkt me dat we nu de toepassing van dit gedachtengoed moeten oefenen aan de hand van de vraag over bredewelvaartsdoelen uit het Beleidskompas. 

Lezing over cyber security fatigue

Er blijkt een naam te zijn voor het gevoel dat zich van je meester maakte toen je de verplichte training Digitale Weerbaarheid volgde. En die naam is cyber security fatigue. Dat is oa wat ik leerde van de lezing van Inge Wetzer (Bureau Veritas) ter gelegenheid van de Week van de Privacy. Deze irritatie van je als een imbeciel behandeld voelen ontstaat als een training uitgaat van de onterechte aanname dat het juist kennisgebrek is dat jou weerhoudt het door de organisatie gewenste gedrag te vertonen. Dit terwijl de oorzaak van jouw gebrek aan handelen veelal ook in gebrek aan motivatie (ik beken!) of gelegenheid zit. Aan de hand van gestandaardiseerde vragenlijsten heeft Bureau Veritas voor zo’n 20 cyber security gedragingen in beeld gebracht in welke mate no compliance te wijten is aan gebrek aan kennis en kunde (capability), gelegenheid (opportunity) of motivatie. Uit didactische- of verkoopoverwegingen - dat kon ik niet helemaal scherp krijgen - suggereerde Inge dat het altijd exclusief aan een van de drie schort. Gedragologen weten wel beter en ook de data die Inge presenteerde lieten duidelijk zien dat het zomaar aan alle drie kan liggen. Zo maakt maar 17% van werknemers bij een reeks bestudeerde bedrijven gebruik van een wachtwoordmanager en dat blijkt zowel aan de C, de en de M te liggen. Bureau Veritas had goede ervaringen met het het vergroten van self efficacy (het vertrouwen in eigen kunnen) door in kleine groepjes voor te doen (en meteen na te doen) hoe een wachtwoordmanager te gebruiken en daar meteen vijf van je belangrijkste wachtwoorden aan toe voegen. Dat lijkt me een goede aanpak. Wat dan weer niet helpt dat Bureau Veritas er in een (ander) experiment in slaagde bij 41% van de werknemers hun wachtwoord te ontfutselen door zich geraffineerd voor te doen als iemand van de helpdesk. De helft van de slachtoffers gaf mondeling het wachtwoord van hun werkaccount door, de andere helft deed dit via een fake website. Gelijk ophangen dus als je door de helpdesk gebeld wordt en er liever op vrijdagochtend maar even naar toe lopen. Dan heb je ook meteen het voldane gevoel van gelijk aan de beurt zijn. Goed voor de M.