vrijdag 8 mei 2026

De Leesjutter 10: Slim reizen - Overal en iedereen met publiek vervoer van deur tot deur

Dit prachtig vormgegeven boekwerk van Marc Buiter en ook Geert Kloppenburg is een mooi vervolg op de Gulden Snelweg (zie blog). Het boekwerk is heel sportief in april in ontvangst genomen door de collega's van DGMo. Sportief, omdat het boekwerk heel kritisch is op de door IenW beleden paradigma's in de beleidsvorming, zij het met enige mildheid voor de medewerker: Net als forenzen volgen de meeste beleidsmakers en onderzoekers - min of meer genoodzaakt door hun beperkte positie en bewegingsruimte - vrijwel dagelijks dezelfde vaste routes langs steeds dezelfde problemen en 'oplossingen' die niet of onvoldoende werken. De schrijvers zijn vooral ook kritisch op pilots om de structurele mismatch tussen vraag en aanbod in het OV aan te pakken, die vormen aldus de auteurs 'een kroniek van een aangekondigde mislukking' omdat ze zo zijn ontworpen dat de schaal, het netwerk en de flexibiliteit van de nieuwe diensten maken dat die vrijwel niet gebruikt worden. Ook mooi is hun inbreng over de nadelen van prijsprikkels. Zo leiden rebound effecten van de spitsheffing in Zweden er toe dat de positieve effecten na enige tijd uitdoven mits je de heffing blijft verhogen en het aanbod van alternatief vervoer verbetert. Soms schieten ze een beetje uit de bocht, maar dat is ze vergeven. Zo wordt gesuggereerd bij het stukje over verregaande verkokering dat er sprake zou zijn van een beleidskoker speciaal voor carpoolen. Dat mocht ik willen :-). Hoe dan ook Buiter en Kloppenburg hebben een heerlijk frisse manier van tegen mobiliteit aankijken en brengen zo en passant het o zo gewenste nieuwe perspectief.  Goed om daar mee aan de slag te gaan. Maar dan niet met aan de voorkant afgeknelde pilots denk ik dan. 

bron: knipsels uit Slim reizen, Marc Buiter.


Conferentie Transitioning away form fossil fuels

Op uitnodiging van Colombia was Nederland cohost van deze eerste veel belovende conferentie (Santa Marta, eind april) over het 'weg bewegen' van het gebruik van fossiele brandstoffen. Dat was hoogtijd ook want deze neergaande afbraakcurve uit het model van Loorbach (zie blog) wordt al decennia lang genegeerd cq van de agenda gehouden door olieproducerende landen. Best wel stoer dus dat Colombia - zelf een olieproducerend land - dit initiatief heeft genomen en dat ging skin in the game gepaard met een nationaal verbod op het uitgeven van nieuwe vergunningen voor steenkool- en oliewinning. De belangrijkste uitkomst van de conferentie is misschien wel dat die sowieso heeft plaatsgevonden en dat er veel landen bij aanwezig waren. Het takeaway-document doet wel wat processerig aan (zie link) - de belangrijkste uitkomst lijkt te zijn dat we dit volgend jaar nog een keer overdoen maar dan in Tuvalu (samen met Ierland), maar het voorafgaand aan de conferentie verschenen position paper (zie link) gaat bemoedigend wat dieper op de inhoud in.  Er worden drie pilaren onderscheiden waarbij voor iedere pilaar staat aangegeven waar de deelnemende partijen het zo ongeveer over eens zijn, waar over nog niet, wat de 'barriers' zijn en de 'enablers'. De eerste pilaar gaat over Het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de structurele economische transformatie die hier voor nodig is. Met daarbij in ieder geval een rol voor carbon-pricing en de noodzaak weg te blijven van - het verraderlijk mooi woord - extractivism. Daarbij zeker ook aandacht voor economische aspecten (better understanding the nature of fossil fuel lock-in) en de social-psychologische aspecten  (the spread of misinformation which contributes to public skepticism and resistance). De tweede pilaar is  Transformatie van vraag en aanbod van fossiele brandstoffen. Met daarbij aandacht voor het belang van een internationaal bindend verdrag om een halt toe te roepen aan  het zoeken naar en het delven/oppompen van nieuwe voorraden fossiele brandstoffen. Dat is natuurlijk de crux en daar komt misschien toch het idee van de carbon-coin nog van pas (zie blog). En tenslotte de derde pilaar Versterken van internationale samenwerking en klimaatdiplomatie. Hierbij moet het gaan om praktische commitment aan maatregelen - zoals het uitfaseren van fossiele subsidies (en reclames zeg ik er dan achteraan) - in plaats van doelen.