zondag 25 januari 2026

Pinguin Fred leest Even tussen mij en mij (Elke Wiss)

Eerder lazen we van praktisch filosofe ElkeWiss Socrates op sneakers (zie link), nu dit boek over zelfonderzoek. En dat is hoog tijd want zij claimt - wellicht op Nederlandse talkshows afgaand - dat onze nationale sport is  'het stellig doen over dingen die we niet snappen'. Onze maatschappij, zo geeft ze aan, is niet gebouwd op kritisch denken maar op doen: 'We hebben ons zelf een denkwijze aangeleerd waarbij we lineair en probleemoplossend naar situaties kijken: we denken rechtstreeks van probleem naar oplossing'. Vandaar dat zij in haar boek de lezer probeert aan te zetten tot methodisch gestructureerd zelfonderzoek. Dat is nuttig, want met getraind kritisch denkvermogen doorzie je jouw zelfmisleiding beter. Je ziet helderder wanneer je redeneert vanuit frustratie, angst of wensdenken in plaats van feiten. Anders gezegd met Kahneman sprekend, zelfonderzoek traint Systeem 2 om kritisch te kijken naar wat Systeem 1 je voorschotelt. Dat zelf onderzoek is trouwens nog ingewikkelde kost en de gereedschapskist die zij aandraagt puilt uit. Voor verheldering kan je grijpen naar begripsonderzoek, conceptualisering en het onderzoeken van vooronderstellingen. Voor het toetsen en robuuster maken van je ideeën kan je gebruik maken van redeneren, argumenteren en problematiseren. Ten slotte kan je voor vernieuwing denken aan dialectiek (het verenigen van tegenstellingen) en out of the box denken. Dat laatste doet Elke door zich de vraag te stellen 'Hoe kan ik dit boek laten mislukken?' en mislukken is dan de situatie waarbij niemand met de door haar aangeboden oefeningen voor zelfonderzoek aan de slag gaat. Zo kwam zij op het idee de oefeningen vooral ook achter in het boek te zetten (zodat de leesflow niet verhinderd wordt) en ook door werkbladen op een gratis toegankelijke website te publiceren. Of dit ook echt helpt de lezer uit haar/zijn inertia los te weken is nog even de vraag, maar in ieder geval vier bollen voor de vrouwmoedige poging. 



    

Geen opmerkingen:

Een reactie posten