Teamgevoelverhogend ging ik maandagavond met IGLO en KGG met een busje op pad richting het Telstar-stadion voor het begeleiden van een avondvullend programma voor - met name - kritisch geïnteresseerde omwonenden. Toen ik hoorde dat er beveiliging was ingehuurd, besloot ik alsnog licht zenuwachtig te worden. Maar goed dat bleek gelukkig helemaal niet nodig want er waren zogezegd alleen maar nette mensen. Mensen die overigens supergoed waren ingevoerd. Via Menti werd tijdens de presentatie voor de pauze een indrukwekkende reeks ingewikkelde vragen gesteld aan het ambtelijk team. Die moesten dan in de pauze ook flink doorbuffelen om al dan niet geholpen door vooraf voorbereidde Q&A's met passende antwoorden te komen voor na de pauze. Als leek kon ik niet alles op waarde schatten, maar ik durf het desalniettemin toch wel een staaltje Citizen science met een groet C te noemen. Vragen gingen oa over de financiële arrangementen, het al dan niet voordoen van een subsidiefuik, de grootte van de positieve effecten op de gezondheid en de proceskant en planning van het geheel. Voor het eerst wordt nu een GER een gezondheidseffect rapportage gemaakt, dat is nog wat pionieren en dat levert als vanzelf ook wat extra vragen op. Ik was in ieder geval trots op de collega's van KGG en IGLO die het allemaal piekfijn hadden voorbereid. De sfeer was kritisch maar werd ondanks dat de naam IGLO anders doet vermoeden, niet ijzig. Het lukte mij zelfs een slotapplaus los te weken voor het organiserende ambtelijke team.
zondag 14 december 2025
Klimaattalkshow over Monitor Duurzaam Leven en advies Burgerberaad
Vrijdag was er weer een klimaattalkshow van het Nationaal Klimaatplatform (terugkijke? zie link). Deze keer over de Monitor Duurzaam Leven en over het advies van het Burgerberaad. Een goed besteed uurtje om hier even naar te kijken. Zo geeft Judith Roumen (Milieucentraal) een strakke presentatie over de nieuwe editie van de Monitor Duurzaam Leven met aandacht voor sweet spots (mensen zijn in grote mate bereid een bepaald gedrag te vertonen, maar doen het nog niet) en bottle necks (mensen zijn maar beperkt bereid een bepaald gedrag te vertonen en doen het ook niet). Het volledige rapport vind je hier (zie link). Nienke Meijer vertelt over het Burgerberaad en het belang van niet dwingen, maar wel sturen. Het Burgerberaad benadrukt het belang van behoud van keuzevrijheid. Het onder zo'n 35000 NL'ders onderzoek door Populytics (met als eerste auteur oud-BIT stagiair Jetske) in opdracht van het Burgerberaad uitgevoerde onderzoek wijst op het belang van de drieslag betaalbaar, beschikbaar en beter (zie figuur). Ika van der Plas (Milieucentraal) benoemt verder het onbenut potentieel van gedragsverandering (de sweet spot-gedragingen) en de misvatting van iets betutteling noemen. Wat haar betreft gaat het erom de keuzeomgeving passend te maken bij de ruimschoots aanwezige wil om gedrag te veranderen en dat raakt dan weer sterk aan betaalbaar, beschikbaar en beter. De derde gast Jeroen Smit sluit daar bij aan met zijn oproep de koopprikkels van fossiele reclame uit de publieke ruimte te verwijderen. Hij verklaart ten slotte de grote steun van het klimaatberaad voor de aanbeveling tegen voedselverspilling met onze bijna universele afkeer van verspilling.
zondag 7 december 2025
Diederik Samsom gaat vol voor gedrag
Diederik Samsom heeft met Groene supermacht. Hoe Europa de wereld kan verduurzamen een overwegend blijmoedig en zeer lezenswaardig boek geschreven. Vooral interessant zijn zijn stukken over zijn Europese werkervaring. Inzichtelijk is zijn verhaal over het sneuvelen van het LIFE scenario. In dat scenario zouden de klimaatdoelen voor 2040 in plaats van met technologie alleen, deels gehaald worden door inzet op vrijwillige gedragsverandering (met name mobiliteit en ons eetpatroon). Dat zou tot 2040 voor Europa maar liefst tot een kostenbesparing van 2600 miljard geleid kunnen hebben. Maar goed het voorstel heeft het door gebrek aan politieke moed - aldus Diederik - niet gehaald in Europa. Toch blijft hij hameren op het belang van gedragsverandering 'Gedragsaanpassing zal op wereldschaal vele duizenden miljarden dollars aan investering schelen en het vormt bovendien een veiligheidsmarge mocht de technologieontwikkeling toch niet zo florissant verlopen als we hopen en de verduurzaming dus minder snel gaan'. Daarbij geeft hij wat mij betreft terecht aan 'Overheden kunnen het niet laten bij een moreel appel op ons gedrag - dat werkt niet, of zelfs averechts. Het systeem waarin wij ons gedrag vertonen moet veranderen.'
Lekker bezig dat Burgerberaad!
Vorige week verscheen het advies van het Nationaal Burgerberaad Klimaat (zie link)en dat ziet er eigenlijk heel goed en inspirerend uit. Het advies bevat 23 aanbevelingen op het gebied van eten, spullen, reizen en algemeen die gesteund werden door tussen 58% en 97% van de 175 deelnemers. Met daarbij ook veel aandacht voor gedrag ('alles valt of staat bij gedragsverandering'), wel met behoud van keuzevrijheid. Mijn favoriete aanbeveling - niet die van de deelnemers- is om de autokilometers schoner te maken, te verminderen en te verduurzamen met daarbij welgemeende aandacht voor mijn stokpaardjes autobezetting en carpoolen. 'teveel mensen zitten alleen in de auto' en 'de overheid ontwikkelt een carpool en deelauto app, zowel voor privé- als zakelijk verkeer'. Wat verder opvalt is dat er voor verschillende thema's vrij veel vertrouwen lijkt te zijn in de werking van duurzaamheidslabels. De literatuur lijkt hier voor de meeste productgroepen (denk aan voedsel en kleding) wat minder enthousiast over. Labels lijken vooral iets voor de consument die toch al een milieubewuste intentie heeft en die intentie wordt vervolgens maar in beperkte mate in duurzaam aankoopgedrag omgezet. Bij elektrische apparaten (en ook huizen denk ik dan) lijken labels beter te werken; wellicht omdat de kostenbesparing op energie hier lonkt.
